literary criticism

ఆయన చరణాలు ఎక్కుపెట్టిన ఆయుధాలు

Posted on Updated on

రావికంటి రామయ్య 

                మన రాష్ట్రం, మన భాష, మన సాహిత్యం అన్న నినాదంతో  తెలంగాణ సాహితీ వేత్తలకు పెద్ద పీట వేసి తెలుగు సాహితీ క్షేత్రం లో తెలంగాణ సాహితీ వేత్తల ప్రతిభా విశేషాలు తెరపైకి  వచ్చిన సందర్భమిది.   ఆ క్రమంలో మరుగున పడ్డ కవులూ రచయితలూ వెలుగులోకి వచ్చి తెలుగు సాహిత్యంలో తెలంగాణ పాలు ఎంత?    తెలుగు సాహిత్య అభివృధ్ధికి తెలంగాణ సాహిత్యం  చేసిన దోహదం ఎంత అన్నది నిర్ధారించుకుంటున్న  సమయమిది.  ఈ నేపధ్యంలో తెలుగు  సాహిత్యానికి కరీంనగర్  జిల్లా అందించిన సాహిత్యం, aa ప్రాంత  సాహిత్యకారులు అందించిన సాహిత్యం తక్కువేమీ కాదు. అటు ప్రాచీన సాహిత్య ఒరవడిలో సాగిన పద్య సాహిత్య సృజనలో నయినా ఇటు ఆధునిక సాహిత్య ప్రక్రియల్లో నయినా కరీంనగర్ జిల్లా పాత్ర గణనీయమయింది.  అందులో మంథని ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన సాహిత్యం విశిష్టమయిన డి గా చెప్పుకోవచ్చు. సనాతన బ్రాహ్మణ కుటుంబాల నేపధ్యం వున్న ప్రాంతమయిన మంథని గోదావరి నదీ తీరం కావడం ఆ ప్రాంతానికి బలం. శాస్త్రీయ సంగీతానికీ సాహిత్యానికి కూడా మంథని వేదికగా నిలిచింది.

               ఆ క్రమంలో మంథని నుంచి  స్మరించుకోవాల్సిన కవి రావికంటి రామయ్య. సమైక్య రాష్ట్రంలో ఏనాడూ ఎలాంటి గుర్తింపునకూ నోచుకోని  రావికంటి రామయ్య రచనని తెలంగాణ రాష్ట్రంలో తొలిసారిగా ఏడవ తరగతి పాఠ్య పుస్తకంలో మూడవ పాఠం లో పొందుపరిచారు. మంథని కవికి అందిన అపురూప గౌరవమది.

              తెలంగాణలో ఓ మారు మూల గోదావరి నది వుడ్డున వున్న గ్రామం మంథని. అదే గ్రామానికి మంత్రకూటమి ఆన్న పెరూ వున్నది. మంథని సనాతన సంస్కృతికి, సాహితీ సాంస్కృతిక  అంశాలకు ప్రసిద్ది. అలాంటి గ్రామంలో ప్రగతి శీలతకు, ఆధునిక భావాలకు ప్రతినిధి గా నిలిచిన విస్మృత కవి రావికంటి రామయ్య.    శతకాలు, గేయాలు, గొల్ల సుద్దులు, ఏకాంకికలు, బుర్రకథలు ఇలా ఒకటేమిటి అనేక సాహితి ప్రక్రియల్లో రచనలు చేసిన విశిష్ట మయిన కవి ఆయన.  నిత్యం సమాజం లో జరుగుతున్న అనేక విషయాలపయిన స్పందించి, ఆందోళన చెంది, ఎంతో ఆవేదనతో సూటిగా నిర్మొహమాటంగా  వాస్తవాల్ని ఆవిష్కరిస్తూ రచనలు చేశారు.

 ‘ కల్ల గాదు రావికంటి మాట’ అన్న మకుటం తో ఆయన రాసిన రచనలు విశేషంగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. 

  ‘బాధ జెంద గోవు పాలనే ఇచ్చు

ముక్కలయిన చెరుకు చెక్కరిచ్చు

అట్టి గుణము నరుల కలవడే డెప్పుడో

కల్ల గాదు రావికంటి మాట

 అంటూ వర్తమాన సమాజంలో మనుషుల్లో స్వార్థం, అవినీతి లాంటి లక్షణాలు పెరిగిపోతున్న వాస్తవాన్ని రావికంటి రామయ్య తన పద్యం లో చెప్పాడు. నలిగి పోతూ కూడా గోవు, చేరకు పాలనూ తీపి నీ  ఇస్తాయి అలాంటి సద్గుణం మనిషికి ఎప్పుడు కలుగుతుందో అనే ఆయన ఆవేదన చెందుతాడు.

‘విలువలు మరిచిపోయి విహరించుటెన్నాళ్లు,

కల్తీ రహిత జగము కంపించుటెన్నడో

దైవమయిన నేడు డబ్బుకు దాసుడే

మనుషుల్లో మానవీయ విలువలు మృగ్యమయి పోతున్నాయని, వస్తువుల్లోనూ మనుషుల మనసుల్లోనూ కల్తీ పెరిగి పోతున్నదని, చివరికి దేవుడు కూడా డబ్బుకు దాసోహమయి పోతున్నాడని ఆయన నిర్మొహమాటంగా తన అభిప్రాయాల్ని కవితల్లో రాశాడు. ఆయన రాసిన అనేక చరణాలు సూటిగా ఎక్కు పెట్టిన ఆయుధాల్లా మన ముందు నిలబడతాయి.

      తెలుగు సాహితీ రంగంలో శతకాలు అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన ప్రక్రియ, ఇవ్వాళ కూడా తెలంగాణ లోని ప్రతి గ్రామంలోనూ శతకాలు రాసిన కవులు మనకు కనిపిస్తారు. వాటిల్లో అధిక శాతం ఆధునిక సామాజిక అంశాల్ని తీసుకుని రాసినవి కనిపించడం తెలంగాణ కవుల చైతన్యానికి ప్రతీకగా చెప్పు కోవచ్చు. అట్లా ఉత్తమ భావాలతో సామాజిక అంశాలతో  

శతక రచన చేసిన గొప్ప కవి రావికంటి రామయ్య. ఆయన రచనల్లో నగ్న సత్యాలు, గీతామృతం, వరద గోదావరి, వాసవి గీత, శ్రీ గౌతమేశ్వరా శతకం , నల్లాల భాగోతం, రామ గుండం రాత్రిగండం , గొల్లసుద్దులు లాంటివి ప్రముఖ మయినవి.  రామయ్య గారి ‘నగ్న సత్యాలు” శతకం వర్తమాన సామాజిక దర్పణం. ఈ శతకం లోని పద్యాలు వేటికవే సమగ్రమయినవి , అందమయినవి, ఆకట్టుకునేవి. సమాజంలోని లోపాల్ని ఎత్తి చూపి వాటిపై కవి కొరడా జలిపించిన తీరు గొప్పగా వుంటుంది.  ఇందులో విద్యార్థులు, పాఠశాలలు, బస్సులు, రైళ్లు, క్యూలు, ఓట్లు వంటి అనెక అంశాల్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తూ వాటిల్లోని వాస్తవాల్ని మన కళ్ళముందుంచుతాడు రామయ్య.

        ‘ కల్ల  గాదు  రావికంటి మాట’ అన్న మకుటంతో రాసిన నగ్న సత్యాలు రచన లో 108 పద్యాలతో పాటు ‘ సారా శూర సంహారం’ కూడా చేర్చారు. ఆటవెలదిలో సాగిన ఈ పద్యాలల్లో ఆలతి ఆలతి మాటలే కనిపిస్తాయి. పదాడంబరం మచ్చుకయినా కనిపించదు.  ఆయన రాసిన గౌతమేశ్వర శతకం గోదావరి ఒడ్డున మంథని లోని గౌతమేశ్వరును గురించి రాసింది కాగా ‘నల్లాల భాగోతం’, ‘ రామ గుండం రాత్రి గండం ‘ లాంటి రచనలు సామాజికాంశాల పైన రాసినవే.

       అవే కాకుండా ఆ యా సందర్భాలల్లో రామయ్య రాసిన కవితలు తెలంగాణ ఉనికిని తెలంగాణాకు సమైక్య రాష్ట్రంలో జరిగిన అన్యాయాల్నీ వివరిస్తూనే వలస వాదుల దాష్టీకాన్ని ఎండగట్టాడు.

    2003లో గోదావరికి పుష్కరాలు వచ్చినప్పుడు

‘ఒక్క రాజమండ్రి కేన పుష్కరాలు

తక్కిన క్షేత్రాలన్నీ నిష్ఫలాలా ?

ధర్మపురి ,మంథెన్న, కాళేశ్వరం

పంచవటి పర్ణశాల భద్రాచలం,

ఎన్నో క్షేత్రాలున్నవి ఎంలాభం

అడ్డు కొనేటి  వాడేడి అడిగేటి  వాడేడి ?’

లాంటి తన రచనల ద్వారా నిలదీసిన కవి రావికంటి రామయ్య. ఆయనకు  ‘మంత్రకూట వేమన’ అన్న బిరుదూ  వుంది. అంతే కాదు కవిరత్న, ఆర్.ఎం.పి.9 రెడీ మేడ్ పోయేట్) అన్న బిరుదులూ వున్నాయి.

                 1936 లో జూన్ 17 న జన్మించి నలభయి ఏండ్ల పాటు ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసిన రావికంటి రామయ్య జీవితంలో అధ్యాపకత్వం సాహిత్యం అంతఃర్ భాగ మయి పోయాయి.  మంథని నుండి సాహిత్యంలో ఎదిగిన అనేక మంది కవులకూ రచయితలకూ ఆయన స్పూర్తి నిచ్చిన వాడు. ఎప్పుడు ఎక్కడ కవిసమ్మేళన మయినా రావికంటి రామయ్య పఠనం లేకుండా ముగిసేది కాదు. అత్యంత సీదా సాద  జీవితాన్ని గడిపిన రావికంటి రామయ్య ఆలతి ఆలతి పదాల్లో రాసిన రచనలు సామాన్యుడికి కూడా అర్థంయి మనస్సుకు హత్తుకునే విధంగా వుంటాయి. తెలుగుతో పాటు ఉర్దూలో కూడా మంచి ప్రవేశమున్న ఆయన పిల్లల్లో పిల్లవాడిగా, కవుల్లో కవిగా సులభంగా కలిసి పోయి  అందరితో ఆత్మీయంగా మెలిగే వాడు. ఆయన 30-3-2009 లో పరమ పదించారు.

           సులభ శైలి లో రాసి  మన్ననలు పొందిన రావికంటి రామయ్య రచన లు ఇన్నేళ్లకు స్వతంత్ర తెలంగాణలో వెలుగు చూడడం పాఠ్య పుస్తకాల్లో  చోటు లభించడం గొప్ప గౌరవంగా భావించాలి.

        అంతేకాదు కవుల్ని గౌరవించుకునే పద్దతిలో కరీంనగర్ ప్రాంతానికి ఒక విశిష్టత వుంది. ఇక్కడ కవుల్ని కేవలం సభలతో అవార్డులతో మాత్రమే గుర్హుంచు కోకుండా పలువురు కవులకు విగ్రహాలు నెలకొల్పి చిరస్థాయిగా వారిని స్మరించుకునే సాంప్రదాయం వుంది. aa క్రమంలో జగిత్యాల లో అలిశేట్టి ప్రభాకర్ విగ్రహం, గుండారెడ్డిపల్లె లో వరకవి సిద్దప్ప విగ్రహం, కరీంనగర్లో ముద్దసాని రాం రెడ్డి విగ్రహం, జగిత్యాల రాఘవపట్టణం లో రామసింహ కవి విగ్రహం ఏర్పాటు చేసారు. ఇట్లా కవులకు సాహితీకారులకు విగ్రహాలు పెట్టిన సంస్కృతి అతి కొద్దిప్రాంతాల్లో చూస్తాం. అదే క్రమంలో మంథని వాసులు రావికంటి రామయ్య గారి విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ప్రధానమయిన కూడలిలో ఆయన స్మృతిగా ఏర్పాటవుతున్న విగ్రహం ఓ గొప్ప కవికి అందుతున్న విశిష్టమయిన గౌరవంగా చెప్పుకోవాలి.

       మన కవుల్ని కళాకారుల్ని మనం గౌరవించుకునే సంస్కృతిని కొనసాగిస్తున్న మంథని వాసుల్ని విగ్రహ ప్రతిష్ట కమిటీని హృదయపూర్వకంగా అభినందించాలి.

     మంత్రకూట వేమనగా ప్రసిద్దిచెందిన రావికంటి రామయ్య గారి సృజనకు, స్మృతికి తల వంచి నివాళి అర్పిస్తున్నాను.  

-వారాల ఆనంద్  

Layout 1Layout 1Layout 1

Advertisements

Posted on

మిత్రులారా, ‘కౌముది’ అంతర్జాల మాసపత్రిక మే 2018 సంచికలో నా కవితా సంకలనం ‘అక్షరాల చెలిమె’ సమీక్ష రాసారు, చదవండి.
కౌముది సంపాదకులు కిరణ్ ప్రభ గారికి ధన్యవాదాలు.koumudi review

‘అక్షరాల చెలిమె’ ప్రాణికోటి జీవనాంతర్లయ

Posted on Updated on

(వారాల ఆనంద్ కవిత్వం ‘అక్షరాల చెలిమే విశ్లేషణ, నమస్తే తెలంగాణ చెలిమె పేజి)

వారాల ఆనంద్ లయ కవితా సంపుటితో మొదలుపె ట్టి ఇప్పటికి నాలుగైదు కవితా సంపుటాలు వెలువరించారు. కవిత్వంతో పాటు ఆయన సినీరంగానికి సంబంధించిన శోధనలు, విమర్శలు, విశ్లేషణలు అనేకం చేశారు. వారాల ఆనంద్ అనగానే ఎక్కువమందికి సినీ విశ్లేషకులుగా పరిచయం. కాని ఆయన తొలుత కవి. ఇప్పటికీ ఆయన ఆత్మ కవితాకళ యే. కవిత్వం ఆయన మౌలికమైన కళారూపం. ఇప్పుడు వెలువరించిన అక్షరాల చెలిమె తన కవిత్వంలోనూ, ఈనాటి సమకాలీన కవిత్వంలోనూ విలక్షణమైనది. అక్షరాల చెలిమె అని పేరుపెట్టడం వెనుక ఆరని తడి ఒకటి ఉం దనే సూచన ఉంది. ఈ ఆరని తడియే వేదన. వేదన నుంచే వేదాలు, రామాయాణాది కావ్యా లూ వెలువడ్డాయి. మనిషికి జీవధాతువు వేదనయే. దాన్ని కవిత్వం చేయడం కళ. అది చెలిమెగా కవితాక్షరాలను ఊరించి సాహితీ పిపాసువులకు కవితాదాహార్తిని తీర్చే కవిత్వం ఇం దులో ఉంది.

కవులు దృశ్యాలకు, సంఘటనలకు స్పందిం చి తమవైన అనుభూతులను, స్పందనలను అందించడం కనపడుతుంది. అవి రాజకీయాలు, ప్రకృతి విధ్వంసం, పల్లెల్లో మార్పులు, కుల,మత,ధన భేదాలవల్ల కలుగుతున్న అసమానతలు.. ఇట్లాంటి వస్తువులు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. లేదా సమకాలీనమైన ఉద్య మంచోటు చేసుకుంటుంది. ఆనంద్‌లో వీటన్నిటికంటే విలక్షణంగా మానవాత్మలో కదిలే అత్యంత లోతైన అనుభూతులను, తన నుంచి అందరికీ, అందరి నుంచి తనకు ప్రసా రం చేసే ఒక విలక్షణమైన అభివ్యక్తి ఉంది. ఇందులో వస్తువూ, అభివ్యక్తీ రెండూ భిన్నంగా సాగినాయి. 72 కవితల ఈ సంకలనంలో కవిత్వాన్ని గురించి తనదైన ఆలోచనను, దృక్పథాన్ని, తత్త్వాన్ని తెలియజేసేశారు.
యమయాతన/తెల్లకాగితంపై నాలుగక్షరాలు పొదగడానికి/ నాలుగు మాటలు అల్లడానికి
నాలోకి నేను ప్రవేశిస్తాను/………….. మనసులోకి వెళ్ళాను/ ఆత్మలోకి తొంగిచూశాను
నిజంగానే నాకు తెలీని విషయాలు/నాలోనూ వున్నాయి……

ఇది తనను తాను అన్వేషించుకోవడం. ఒకవిధంగా ఆత్మాన్వేష ణ. అయితే ఇందులో దైవం, పరమాత్మ వంటివాటి ప్రస్తావన ఉం డదు. మనిషిని గురించి ఎన్నో అంశాలున్నాయని, అవి తనలో ఉం డికూడా తానే గ్రహించలేకపోయానని వాటిని ఇప్పుడు తనతోపాటు మనకూ అందించాలనే ఒక తపన కనపడుతుంది. అయితే ఇది నాలో అని చెప్పడం ఆత్మాశ్రయం. ఒకప్పుడు భావకవులు ఈ ఆత్మాశ్రయ పద్ధతిని ఎక్కువగా వాడుకున్నారు. కాని అది కల్పిత భావనలకే పరిమితమైంది. ఊహాసుందరులు, కల్పితదుఃఖాలు, భావకవిత్వంలో ఉండి తాత్కాలికంగా కదిలించినా స్థిరంగా నిలువలేవు. ఆనం ద్ ఆత్మాశ్రయ పద్ధతిలో వ్యక్తీకరించడం మాన వ సహజానుభూతులను మాత్రమే కాని కల్పితాలను, ఊహలను, భ్రమలను, రాని కాని కలలను గురించి కాదు.

కవిత్వం అనే శీర్షికలో కవిని గదా/ చీకటిని ఆహ్వానించాను/ వచ్చేయి నీ బయటి ప్రపంచాన్ని వదిలేసి/ ఇక్కడ పోగొట్టుకునేది ఏదీ లేదు/ పోగొట్టుకున్నది వెతుక్కోవడానికి కాదు కవిత్వం/ పోగొట్టుకున్నది కూడా మన వెంటుండడమే కవిత్వం అని కవితానిర్వచనం మరో విధంగా. ఇక్కడ కూడా తననుతాను పట్టుకోవడమే, అది వెంటబెట్టుకోవడమే కవిత్వం అంటారు. భౌతిక సంపదలా? మనోవేదనలా? జ్ఞాపకాలా? చరిత్ర చెప్పిన అశేషవిశేష సారాంశాలా? వైయక్తికమా? సామూహికమా? దేనికైనా వర్తించవచ్చు. ఇట్లా బహుళార్థకంగా ప్రయోగించడమే కవిత్వంలో ఒక నేర్పరిత నం. కవిత్వం ఆర్ట్ మాత్రమే కాదు అది నిత్యం సాధనచేసే క్రాఫ్ట్‌గా చూపించారు ఆనంద్.

భావాలు అక్షరాలుగా రూపాంతరం దాల్చినప్పుడుగదా/ నేను సంభాషించడం మొదలుపెట్టింది/ అక్షరాల చెలిమెలోంచి/ నన్ను అందరూ వినడం ఆరంభించింది. అని తన ఆత్మపలికిన భావాలకు అక్షరరూపం ఇచ్చినవే ఈ కవితలు. ఒకవిధంగా ఇందులో అనేకం కవిత్వం గురించి చెప్పిన మాటలు కవిత్వం మీద కవిత్వం చెప్పినట్టుగా కనిపిస్తాయి. అలంకార శాస్త్ర ప్రమాణాలతో, ఆధునిక పాశ్చా త్య సాహిత్య ప్రమాణాలతో నిర్మాణ శిల్పాలను కొలువవచ్చుగాని అనుభూతుల లోతులను అందించలేవు. అది కవిత్వం మాత్రమే చేసే కళ. దాన్ని నిర్వచిస్తే దాని కళారూపం చిన్నబోతుంది.

కాలం, లయ, గమనం, నిద్ర, చుక్కల్లోకి, నిరంతరం, దారి, కక్ష, కన్నీటిధార, దిగులు పేజి, అలిఖిత, మొలక, మూలం, హృద యం, తెరచాప ఇవీ ఆయన కవితా సామగ్రి. కవితల వస్తువులన్నీ హృదగతాలే. భౌతిక వస్తువును తీసుకున్నా అది పోలికగానో, రూపకంగానో కనిపిస్తుంది తప్ప అసలు వస్తువు కాదు. ఆయా వస్తువుల ను గురించిన కవిత్వం ఉండదు. ఉదాహరణకు కాపలాదారులు అనే ఒక కవితలో చంద్రుడు రాత్రంతా అందాన్ని వెదుకుతున్నాడ ని, సూర్యుడు పగలంతా ప్రాణుల్లో ఆనందాన్ని వెతుకుతున్నాడనీ అంటారు. ఇందులో సూర్యచంద్రులు కనిపించినా చెప్పదలచుకున్నది మాత్రం జీవుల్లోని అందం, ఆనందం గురించి మాత్రమే. ఏది అందం? ఏది ఆనందం? అవి ఎక్కడ ఉన్నాయి? ఎట్లా ఉన్నాయి? ఎట్లా ఉంటాయి? జీవితంలో ఈ రెండు ప్రతి ప్రాణికీ అవసరమనే మహార్థాన్ని ఈ కవిత్వం వ్యంజింపజేస్తుంది. ఇది తెలుగువాళ్ళకో తెలంగాణ వాళ్ళకో మాత్రమే కాదు. యావత్ మానవాళికి, ప్రాణికోటికి సంబంధించినది.

అనుభూతులను దృశ్యాలుగా, దృశ్యాలను అనుభూతులుగా చిత్రించే శిల్పవైవిధ్యం ఈ కవితల్లో అభివ్యక్తికి సంబంధించిన విశేషం. నాకు పిడికెడు నిద్ర కావాలి అంటాడు. నిద్ర వస్తువు కాదు. అది అనుభవం మాత్రమే. కాని పిడికెడు అనే మాటలో ఏదో దానం అడుగుతున్నట్లు, అది కరువైనట్లు వెంటనే పాఠకుని మనసులో నిలిచిపోతుంది. లయ అనే కవితలో ఇంట్లో ప్రాణవాయువులా కదలాడే కవిత్వం అంటారు. ఇదేదో కదలాడే ప్రాణివలె రూపింపజేస్తారు. కాని ఇది అరూపమై ఆవరించిన అనుభూతి మాత్రమే.ఈ కవిత్వానికి నిర్వచనం చెప్పుకోవడమంటే మళ్ళీ ఆత్మలోయల్లోకి దిగటమే. అక్కడే ఒక విషాదం నిండి ఆనందాన్నందించే రసానుభూతి కలుగుతుంది.

ఆనంద్ కవితల నిండా ప్రధానంగా కనిపించేది తడి ఉన్న అంతర్లయ కోసం పడే వేదన. అయితే నిరాశ, నిస్పృహ లేదు. గమన మూ, దారీ, గమ్యమూ అన్నీ నేనుగా అంటే మానవునిగా సాధించే అచంచలమైన ఆత్మవిశ్వాస ప్రకటన ఉంది.
నువ్వేమో నిరంతరం/ప్రయాణిస్తున్న దారివి
గమ్యం తెలిసిన రహదారివి
……………………
దేహాల్ని చిదిమేస్తే/ మరణాలు సంభవిస్తాయా?
చెట్టుకొమ్మలమీద/ పూల రెమ్మల మీద
నీ పాటింకా వినిపిస్తూనే ఉంది/తడి ఉన్న గుండెల్లో ప్రతిధ్వనిస్తూనే ఉంది. అంతర్లయగా వ్యాపిస్తూనే ఉంది.
కవిత్వం నిండా మానవ జీవనయానంలోని నిత్య జీవనార్ద్రత అంతర్లయగా విని పంచిన కవితలు అక్షరాల చెలిమె.
– డాక్టర్ గండ్ర లక్ష్మణరావు, 98493 28036

‘అక్షరాల చెలిమే’

Posted on

ఈ రోజు ‘మనం’ సాహిత్య పేజీలో నా కవితా సంకలనం ‘అక్షరాల చెలిమే’ ను డాక్టర్ రాధాకృష్ణమా చార్యులు పరిచయం చేశారు. వారికి, మనం సంపాదకులకు ధన్యవాదాలు.

MANAM REVIEW

Posted on

పుస్తకమే ఒక జ్ఞాననిధి

Thu,January 25, 2018 01:19 AM

హైదరాబాద్ బుక్‌ఫేర్ తన బాధ్యతను నెరవేర్చడం గొప్ప విషయం. ఇలాంటి ప్రదర్శన అన్నీజిల్లా కేంద్రాల్లో ఏర్పాటు చేయగలిగితే తెలంగాణ రాష్ట్రం పుస్తకాల తెలంగాణగా, చదువరుల తెలంగాణగా మారిపోతుంది. సమాచారం అందుబాటులోకి తేవడమే కాకుండా చదివే అలవాటును పెంచగలిగితే సత్ఫలితాలు ఉంటాయి. పుస్తక పఠనంతో బాధ్యత గల పౌరులు తయారవుతారు.ఉత్తమ విలువల సమాజం ఏర్పడుతుంది.

పుస్తకం ఒక జ్ఞాననిధి. అనుభవాల గది, అనుభూతుల సారధి. భాషకు, భావానికి, వ్యక్తీకరణకు అది ప్రధాన వారధి. తరతరాలుగా జ్ఞానాన్ని వారసత్వంగా అందిస్తున్నది పుస్తకం. అంతటి విలువగల పుస్తకాన్ని, దాని అవసరాన్ని, చదివే సంస్కృతిని పెంపొందించేందుకు గాను పుస్తక ప్రదర్శనలు ఏర్పాటవుతున్నాయి. మానవ జీవన సాంస్కృతిక పరిణామ క్రమంలో పుస్తకం పోషించిన పాత్ర గొప్పది. ప్రపంచంలోని వందలాది భాషల్లో భావాల పరిణామాల ను, ఉద్యమాలను, ఉద్వేగాలను ఒకటేమిటి మనిషి సమస్త మార్పులను పుస్తకం తనలో నిబిడీకృతం చేసుకొని సాక్షీభూతంగా నిలబడింది. అలాం టి పుస్తకాలు అనేకమందికి చేరడం, విస్తృతంగా చదువడం అవసరం. ఆ అవసరాన్ని హైదరాబాద్ బుక్ ఫేర్ పూర్తిచేస్తున్నది. లక్షలాదిమంది పుస్తక ప్రదర్శనకు రావడమే కాకుండా పుస్తకాల అమ్మకాల పరిస్థితి చూస్తుంటే పుస్తకాల భవిష్యత్తు మీద చదివే అలవాటు మీద గొప్ప ఆశలు ముప్పిరిగొంటున్నాయి. ఎంతో ఆశావహమైన స్థితి కనిపిస్తున్నది. పుస్త కాలు లేని ఇల్లు కిటికీలు లేని గది వంటిదన్నట్టు ఇండ్లల్లోకి పుస్తకాలు చేరి తే చదువడం తప్పకుండా అలవాటవుతుంది. పుస్తక విక్రేతలు చెబుతున్నదాని ప్రకారం ఊహించనివిధంగా లక్షలాది రూపాయల పుస్తకాలు అమ్ముడవుతున్నాయి. సందర్శకుల సంఖ్య పెరుగుతున్నది. అంటే జనం లో చదివేవాళ్లు ఉన్నారు కానీ, వారికి వాటిని అందించడంలోనే వైఫల్యాలున్నాయన్నది ఇప్పుడు రుజువవుతున్నది.
భారతీయ గ్రంథాలయ శాస్త్ర పితామహుడు ఆచార్య రంగనాథన్ చెప్పినట్టు పుస్తకాలు ఉపయోగపడాలి. ప్రతి పుస్తకం తన చదువరిని చేరాలి, ప్రతి చదువరీ తన పుస్తకాన్ని చేరాలి అట్లా పుస్తకాల పరిధి విస్తృతమై అందరిని చేరగలిగినప్పుడు అవి సార్థకమవుతాయి. వాటి లక్ష్యమూ నెరవేరుతుంది. ఆ పనిని ముఖ్యంగా పౌర గ్రంథాలయాలు, విద్యాసంస్థ ల్లో ఉండే గ్రంథాలయాలూ నెరవేర్చాలి. కానీ పెరిగిన సాంకేతికత, ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు పుస్తకాలను పూర్వపక్షం చేస్తున్నాయి. పుస్తక పఠనం తగ్గిపోవటం మంచి పరిణామం కాదన్నది నిజం.

21వ శతాబ్దంలో ఆధునిక తరం చదివే సంస్కృతి నుంచి వెరైపోతూ చూసే సంస్కృతికి దగ్గరవుతున్నారు. ముఖ్యంగా గత దశాబ్దకాలం నుం చి ఒక్క చదివే అలవాటు మినహా అన్ని అలవాట్లు పెరిగాయి. అంతా చూడటమే. టీవీ చూస్తారు, సినిమా చూస్తారు, కంప్యూటర్ చూస్తారు. స్మార్ట్ ఫోన్ మాట్లాడానికంటే బొమ్మలు వీడియోలు చూడటానికే ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇలా ఒకటేమిటి అన్ని చూడటమే. దీనికి చిన్న పిల్లల నుంచి మొదలు అందరూ ఇలా చూసేందుకు అలవాటు పడిపోతున్నారు. అక్షరాలు రాయడానికి, చదువడానికి కూడా ఇమేజ్‌లనే వాడే సం స్కృతి వచ్చింది. ఒక మంచి పుస్తకం చదువుతూ గుండెల మీద ఉంచుకొని నిద్రపోయినప్పటి ఆనందం నేటి తరానికి తెలియకపోవడం ఒకింత విచారకరమే.

సుప్రసిద్ధ ఉర్దూ కవి గుల్జార్ రాసినట్టు.. పుస్తకం పుటల మధ్య ఒత్తిగిలి దొరికే పూల సువాసనల పరిమళాలు, పుస్తకం జారిపడిందనో, పుస్తకం ఇచ్చిపుచ్చుకునే నెపం మీదో మాటలు కలిపి, ఏర్పరుచుకునే ప్రేమ బంధాలు ఇక కనిపించవేమో. ఆధునిక కాలంలో పుస్తక ప్రాధాన్యం తగ్గిపోవడాన్ని చూస్తూ కవి పడ్డ బాధ అది. పుస్తకం హస్తభూషణం అన్న స్థితి నుంచి నేడు పుస్తకం పురావస్తువు అయిపోయే స్థితి కనిపిస్తున్నది. ఇవ్వాళ పుస్తకం చదువడం అంటే విద్యాలయాల్లో మార్కులు ర్యాం కులు సాధించడానికి పరిమితమైపోతుండగా, పౌర గ్రంథాలయాల్లో పోటీ పరీక్షల కోసం చదువడమే మనకు కనిపిస్తున్నది. ఫలితంగా మానవీయ విలువల ప్రాధాన్యం, సామాజిక రంగంలో వేళ్లూనుకుంటున్న సం క్లిష్టతలను, మానసిక సంక్షోభాలను ఆవిష్కరించిన పుస్తకాలను చదివే వాళ్ల సంఖ్య తగ్గిపోతున్నది. ఫలితంగా వ్యక్తిగత సామాజిక సంక్లిష్టతలు అర్థం చేసుకోకపోవడం వల్ల అనేక అనర్థాలకూ అవకాశం కలుగుతున్నది.

ఈ స్థితికి సాంకేతికత, ఇంటర్నెట్, సామాజిక మాధ్యమాలూ కారణమనే వాదన వినిపిస్తూ ఉంటుంది. నేటి సాంకేతికత కూడా తాత్కాలికం గా పుస్తకాన్ని మరుగునపరిచినట్టు కనిపించినా దాన్ని సరైనదిశలో విని యోగించగలిగితే భౌతికంగా సాంకేతికత పుస్తక రూపాన్ని మింగేయవ చ్చు. కాని భాషను, భావాలను మింగేయలేదు. చదువడం అనే ప్రక్రియ కు సంబంధించి పాఠకుల అలవాటు పేజ్ రీడింగ్ నుంచి స్క్రీన్ రీడింగ్‌కు మారింది. కానీ ఆ స్థితిని ఎట్లా సరైన దిశలో మార్చుకోవాలో ఆలోచించాల్సి ఉన్నది.

సాంకేతికత దాని పర్యవసానాలను పక్కనబెట్టి చదివే అలవాటును ఎట్లా పెంచాల్నో ఆలోచించి అమలుచేయాల్సి ఉన్నది. పుస్తకాలు చదు వడం వల్ల ఒనగూడే వ్యక్తిగత పరిణామమూ, పెరిగే అవగాహననూ అర్థం చేయించాలి. ఒక మంచి పుస్తకాన్ని చదివి జీర్ణించుకొని, మనసు లోపల ఇమిడించుకోవడంలో ఉన్న ఆనందాన్ని అర్థం చేయించా లి. అది ముఖ్యంగా స్కూళ్లు, కాలేజీల్ల్లో జరుగాలి. లైబ్రరీల ను ఈ గ్రంథాలయాలు, డిజిటల్ గ్రంథాలయాలు అంటూ ఆధునిక వసతులు కల్పిస్తూనే విద్యార్థు ల్లో, యువకుల్లో చదివే అలవాటును పెంపొందించే కార్యక్రమాలు జరుగాలి. చదివే సంస్కృతిని పెంపొందించాలి. దానికి ప్రధానంగా తరగతి గదులు, గ్రంథాలయాలు వేదిక కావాలి. పరీక్షల్లో ఎక్కువ మార్కులు సాధించడానికే కాకుండా ఆలోచనల్లో విశాలత్వం పెంచుకోవడానికి, సామాజిక బాధ్యతను గుర్తెరుగడానికి పాఠ్య పుస్తకాలే కాకుండా సాహిత్యం, చరిత్ర లాంటి అనేక అంశాల పుస్తకాలు చదువాలని టీచర్లు చెప్పాలి. అప్పుడు విద్యార్థుల్లో అవగాహన పెరుగుతుంది. పుస్తకాల మీద ప్రేమ కలుగుతుంది.
anand
గ్రంథాలయాల సేవలు ఎప్పటికప్పుడు విస్తరించాలి. గ్రంథాలయం ఒక సాంస్కృతిక కేంద్రం కావాలి. పుస్తకాల ప్రాముఖ్యాన్ని తెలిపే పుస్తక పరిచయ సభలు, ముఖాముఖి కార్యక్రమాలు, రీడ్ అండ్ రివ్యూ కింద పుస్తక సమీక్ష సభలు, పోటీలు ఏర్పాటుకావాలి. అలాగే దృశ్య మాధ్యమాన్ని కూడా ఒక ప్రధానాంశంగా తీసుకొని ప్రేరణ కలిగించే జీవిత చరిత్రల డాక్యుమెంటరీలు, సుప్రసిద్ధ రచనల దృశ్యరూపాల ప్రదర్శనలు ఏర్పాటుచేయాలి. సాక్షరతా మిషన్ లాగా లైబ్రరీ మిషన్, రీడర్‌షిప్ మిష న్ చేపట్టాలి. ఆ క్రమంలో హైదరాబాద్ బుక్‌ఫేర్ తన బాధ్యతను నెరవేర్చడం గొప్ప విషయం. ఇలాంటి ప్రదర్శన అన్నీ జిల్లా కేంద్రాల్లో ఏర్పా టు చేయగలిగితే తెలంగాణ రాష్ట్రం పుస్తకాల తెలంగాణగా, చదువరుల తెలంగాణగా మారిపోతుంది. సమాచారం అందుబాటులోకి తేవడమే కాకుండా చదివే అలవాటును పెంచగలిగితే సత్ఫలితాలు ఉంటాయి. పుస్తక పఠనంతో బాధ్యత గల పౌరులు తయారవుతారు. ఉత్తమ విలువ ల సమాజం ఏర్పడుతుందిeef8fe05-6f05-4f94-bcbb-7d40eb5443f9.jpg

“వెర్రి మానవుడు”

Posted on

ప్రతిభావంతమయిన అనువాదం “వెర్రి మానవుడు”

కవిగా తాత్వికునిగా ఖలీల్ జీబ్రాన్ పాఠకుల రక్త నాళాల్లో ప్రవహించి హృదయపు పొరల్లోకి దిగిపోతాడు. కనిపించని వినిపించని ఒక దుఖ పొరను కప్పెస్తాడు. జీబ్రాన్ను చదవడమే మనసులోపల్నుంచీ ఒక కదిలిక. ఆలతి ఆలతి మాటల్తో జీవన సూత్రాల్ని ఆవిష్కరించిన జీబ్రాన్ మనిషి గురించి ప్రేమ గురించి స్నేహం గురించి సమస్త జీవన అనుభవాల గురించి ప్రస్తావిస్తాడు. మనుషుల మధ్యన వుండే అనుభందాల్ని స్వాభావిక లక్షణాల్ని ఆవిష్కరిస్తాడు. మనిషికీ మనసుకీ మనిషికీ లోకానికీ వున్న అంతర్లయని ఆలవోకగా పలికిస్తాడు. జీబ్రాన్ రచనల నిండా విస్తరించి సాగే తాత్వికత పాఠకుల్ని అనుభూతింప జేస్తూ ఆలోచింప చేస్తుంది. తమని తాము అద్దంలో చూసుకునేట్టుగా చేస్తుంది. జీబ్రాన్ రాసిన పంక్తుల్లో అలలు అలలుగా సాగే కవిత్వం ఆయన్ని విశ్వ కవిని చేసింది. ఆయనలో సాగే కవితా ధార, ఉప్పొంగే వూహల ప్రపంచం ఎంతో ఉన్నత మయింది. ఖలీల్ భావాల సవ్వడి హృదయ తరంగాలకు సొగసులు అబ్బుతుంది.జీబ్రాన్ భావావిష్కర్ణ చేసిన భాష ఎంతో అందంయింది. ఆయన భాష మోసిన భావ లయ ఉన్నతమయింది.

ఖలీల్ జీబ్రాన్ రచనల్లో లభిస్తున్న వాటిలో ప్రవక్త (ద ప్రాఫెట్) అత్యంత ప్రసిద్దమయింది. ప్రపంచ భాషల్లోకి అనేక సార్లు అనువాదమయి అత్యంత ప్రభావ వంత మయిన కవితాత్మక వ్యాస సంపుటిగా నిలిచింది. ప్రజా కవి కాళోజీ తో సహా పలువురు ప్రవక్త ను తెలుగులోకి అనువదించారు. పెళ్లి పిల్లలు, సుఖ దుఖాలు, కాలమూ, మంచీ చేడూ, అందమూ, శృంగార సౌఖ్యమూ, మతమూ, మృత్యువూ ఇలా అనేక మానవానుభూతుల తాత్విక లోతుల్ని స్పృశించిన ప్రవక్త లో జీబ్రాన్ వీడ్కోలు అంకం లో ఇట్లా అంటాడు…

“కొద్దిగా ఆగండి

గాలి ఊయల మీద కొద్దిగా విశ్రమించ నీయండి

మరో స్త్రీ గర్భంలో నేను ఉదయిస్తాను‘’

కానీ ఇప్పటికీ జీబ్రాన్ పాఠకుల హృదయాల్లో ఉదయించే వున్నాడు.

ఖలీల్ జీబ్రాన్ తన తొలి సృజన కాలంలో రాసిన కవితలు, కథలు, కవితాత్మక కవితలు 1918 లో మొట్టమొదటిసారిగా ‘” MADMAN “ పేర వెలువడింది. అందులో చిన్నవీ పెద్దవీ 35 రచన లున్నాయి. అవి ఈబుక్ లో చదివీ చదవంగానే కవీ పండితుడూ, గొప్ప వక్త, నాకు అత్యంత ఆత్మీయుడయిన డాక్టర్ గండ్ర లక్ష్మణ్ రావు తెలుగులో అనుస్ర్రుజనకు పూనుకుని “వెర్రి మానవుడు “” పేర చక చక పూర్తి చేసి చదవండి అని ఇచ్చారు. ఏకబిగిన చదివాను. త్రిల్ గా ఫీలయ్యాను. అప్పటికే Madman మరో అనువాదాన్ని చదివున్నప్పటికీ లక్షమన్ రావు గారి అనువాద సరళి అందులో కనిపించిన ప్రవాహ లక్షణమూ అమితంగా ఆకర్షించాయి. “”Madman“” ను లక్ష్మణ్ రావు గారు వెర్రిమానవుడు అనడంలోనే గొప్పతాత్వికత వుంది.

మూలం నుంచి స్వేచ్ఛగా సరళంగా ఆయన చేసిన అనువాదం జీబ్రాన్ భావ పరంపరను గొప్పగా అక్షరీకరించింది.

ఖలీల్ జీబ్రాన్ భూమిక తాత్వికత, బలం ఆయన లోని కవితాత్మకత. ఆయన్ను చదువుతుంటే ప్రతి సృజన శీలికీ జీబ్రాన్ని తన మాతృ భాషలోకి తర్జుమా చేయాలనీ తన వాళ్ళకు అందించాలనే వూహ కలగడం అత్యంత సహజం. భాషాను వాదమూ సరలమే కానీ ఖలీల్ జీబ్రాన్ తాత్విక భావ పరంపరను అనువాదంలోకి తేవడం సులభం కాదు అందుకు అనువాదకునికి తాదాత్మ్యకత, సాధన కావాలి అవన్నీ పుష్కలంగా వున్న గండ్ర లక్ష్మణ్ రావు గారికి ఇది సులభ సాధ్యమే అయింది.

వెర్రిమానవుడు లో జిబాన్ ఇట్లా అంటాడు

‘నేను వెర్రివాడనయ్యాను ఇప్పుడు ఏకాంతం దొరికింది’

స్వేచ్చతో కూడిన ఏకాంతం దొరికిందని అర్థమయ్యింది, నాలోనే ఉన్న ఎవరి బంధం నుండో బానిసత్వం నుండో నేను విముక్తుడి నయ్యాని అనిపించింది””

నిజమే మానవుడికి వెర్రితనం లోనే తమ కాంక్షలు స్వేచ్చ తన కవసరమయిన రక్షణా లభిస్తాయేమో. ఇది నాటి జీబ్రాన్ కాలం నుండి నేటి వర్తమానం దాకా వర్తిస్తుంది. వెర్రి మానవుడులో దేవుడు, నామిత్రుడు, నిద్ర లో నడిచే వాడు, గుడి మెట్ల మీద …. అట్లా సాగి దుఖం, సంతోషం లతో ముగుస్తుంది.

వాటిల్లో జీబ్రాన్ ఇలా అంటాడు

నేనిప్పుడు చని పోయిన ధూఖం తో పాటు, చని పోయిన సంతోషాన్ని కూడా నెమరు వేసుకుంటున్నాను. జ్ఞాపకం చేసుకుంటున్నాను. అయితే నా జ్ఞాపకం గాలికి ఊయల లూగి ఆగి పోయిన గడ్డిపరక వంటిది మాత్రమే.

ఈ సరళి లో గండ్ర లక్స్మన్ రావు గారి అనువాదం హృద్యంగా సాగుతుంది. ముందే చెప్పుకున్నట్టు గండ్ర లక్స్మన్ రావు గారు కవీ పండితుడూ, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ

వేయిపడగల మీద సాధికారిక పరిశోధన చేసినవాడు. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా జూనియర్ డిగ్రీ విద్యార్హ్తులతో మమేక మయి ఎంతో మందిలో సాహితీ తృష్ణనూ సృజననూ మేల్కొల్పిన వారు. ఇక ప్రాచీన సాహిత్యం మీద ఎంత పట్టు గల వారంటే అలవోకగా ఎలాంటి రెఫరెన్స్ లేకుండానే వందలాది పద్యాలు సంధర్భ సహితంగా వివరించగల దిట్ట ఆయన. గండ్ర లక్స్మన్ రావు గారు పద్యం చదువుతుంటే లయాత్మకగానూ భావనాత్మకంగానూ వుంటుంది. పద్యం రాసినా వచనం రాసినా ఆయనది సొంత గొంతుక. ఇక సాహితీ సంస్థల ఏర్పాటు నిర్వహణ విషయం లో ఆయన అనేక మందికి ప్రేరణ. సమతా సాహితి అయినా సాహితీ గౌతమి అయినా ఆయన ముద్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. రెండున్నర దశాబ్దాలుగా సినారె పురస్కారం ఇవ్వడంలో ఆయనది ముఖ్య భూమిక. ఇట్లా బహుముఖీన ప్రతిభ గల గండ్ర లక్స్మన్ రావు గారి “వెర్రి మానవుడు“
ఉత్తమ అనువాదంగా నిలుస్తుంది.

నాకంటే వయసులో పెద్ద వాడయినప్పటికీ ఆత్మీయ మిత్రుడిగా కలగలిసిపోయే గండ్ర లక్స్మన్ రావు గారి “”వెర్రి మానవుడును “” మనసారా ఆహ్వానిస్తున్నాను. ఆయన కృషిని అభినందిస్తున్నాను.

– వారాల ఆనంద్

gandra 1