VOICE OF VARALA ANAND

CHILDREN STORIES by VARALA ANAND

Posted on

మిత్రులారా , ఎప్పుడో ముప్పై ఏళ్ల క్రితం 1989-90 లో పిల్లల  కోసం ఓ నాలుగు కథలు రాసాను, అవి అప్పుడు ‘ఆంద్ర ప్రభ’ వారపత్రికలో అచ్చయ్యాయి, మర్చేపోయాను. తర్వాత దేశ విదేశాల పిల్లల సినిమాలపైన కొంత పని చేసాను. అంతర్జాతీయ బాలల చిత్రోత్సవాల్లో జ్యూరీ గా పని చేసాను. ఇవ్వాళ పొద్దున్నే ఇంట్లో లైబ్రరీ లో దేనికోసమో వెతుకుతూ వుంటే తవ్వకాల్లో ఇవి బయటపడ్డాయి. మీతో షేర్ చేసుకోవాలనిపించింది. వీలయినప్పుడు చదవండి.

ANAGA ANAGA RAAGAM...1ANAGA ANAGA RAAGAM...2EPPATIPANI APPUDE 1EPPATIPANI APPUDE 2KASHTAME ISHTAM 1KASHTAME ISHTAM 2KASHTE PHALI 1KASHTE PHALI 2

 

https://drive.google.com/drive/folders/1l2nGQygP_U-PZiKPmXT3IMH2Mu2xCBsh

Advertisements

VOICE OF VARALA ANAND on BIMAL ROY

Posted on Updated on

MASTER DIRECTOR BIMAL ROY

Posted on Updated on

మాస్టర్ డైరెక్టర్ బిమల్ రాయ్ -వారాల ఆనంద్
=====================
 
భారతీయ సినిమాకు కవితాత్మకతను జోడించి కళాత్మకతతో హృదయాల్ని స్పృశించిన తొలి తరం దర్శకుల్లో బిమల్ రాయ్ ఒకరు. 19 50 లలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వెల్లివిరిసిన వాస్తవిక సినిమా ఉద్యమ ప్రభావంలో బిమల్ రాయ్ సినిమాలు తీసి వాటికి భారతీయతను జోడించి విజయవంతమయిన సినిమాల్ని తీసాడు. తన మేలంకోలిక్ అప్రోచ్ తో సినిమాలకు తనదయిన ఒక ధోరణిని ఏర్పరచుకున్నాడు. ఆయన సినిమాల కథలు కుటుంబమూ, సంభాదాలు, ఆత్మీయతలూ, ఆవేదనలూ ప్రధాన అంశాలుగా ఉండేవి. ఆయన సినిమాల్లో కథ నడిపే విధానం విలక్షణంగా వుండి మామూలు పాతలు కూడా సొంత వ్యక్తిత్వంతో కూడి ప్రేక్షకుల దృష్టిని ఆకర్షిస్తాయి. బిమల్ రాయ్ సినిమాల్లో ప్రధానంగా నిశబ్దం, నటీ నటుల ముఖాల్లో భావ వ్యక్తీకరనకే ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది.
 
సత్యజిత్ రే కంటే ముంది బిమల్ రాయ్ తన ‘దో భీగా జమీన్’ తో భారతీయ నేవీ సినిమాకు ప్రారంభ వాక్యాలు పలికాడు. అందులో గ్రామంనుంచి నగరానికి బతకడానికి వలస వచ్చిన ఒక రైతు శంబు జీవితాన్ని కష్టాల్ని ద్రుశ్యీకరించాడు. అప్పటిదాకా పాశ్చాత్య ధోరణిలో వున్న గొప్ప నటుడు బల్రాజ్ సహానీ తో రైతు వేషం కట్టించి అద్బుతమయిన నటనను రాబట్టాడు బిమల్ రాయ్. ‘దో భీగా జమీన్’ పైన ఫ్రెంచ్ రియలిజం ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 1952 లో మన దేశంలో నిర్వహించిన మొట్టమొదటి అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించిన ప్రపంచ వ్యాప్త సినిమాలు బిమల్ రాయ్ పైన తీవ్ర మయిన ప్రభావాన్ని చూపించాయి. దో భీగా జమీన్’ భారత దేశామోలోనే కాకుండా రష్యా, చైనా, బ్రిటన్ కార్లోవివారి, వేనీస్,మెల్బోర్న్ తదితర ఫెస్టివల్స్ లో ప్రముఖమయిన అవార్డుల్ని గెలుచుకొంది.
 
అట్లా ప్రపంచ వ్యాప్త దృష్టిని ఆకర్షించిన బిమల్ రాయ్ 12 జూలై 1909 రోజున అప్పటి తూర్పు పాకిస్తాన్ ( ఇప్పటి బంగ్లాదేశ్)లోని ఒక జమీందారీ కుటుంబంలో జన్మించాడు.కాని తండ్రి మరణం తర్వాత ఎస్టేట్ మేనేజర్ ద్రోహానికి గురై తల్లీ చిన్న తమ్ముళ్ళని తీసుకొని కలకత్తా కు తరలి వచ్చాడు. తొలి రోజుల్లో తీవ్రమయిన కష్టాల్ని ఎదుర్కొన్న బిమల్ రాయ్ ప్రముఖ దర్శకుడు పి.సి.బరువా దగ్గర ప్రబ్లిసిటీ ఫోటోగ్రాఫర్ గా చేరిపోయాడు. బిమల్ రాయ్ కున్న లైటింగ్ పరిజ్ఞాన్ని చూసి బెంగాల్ లోని గొప్ప సినిమా కంపనీ న్యూ థియేటర్స్ సంస్థ తనని నితిన్ బోస్ దగ్గర అసిస్టంట్ కేమరామన్ గా నియమించుకుంది. కె.ఎల్.సైగల్ నటించిన మొట్టమొదటి దేవదాస్ సినిమాకు, ముక్తి సినిమాకు బిమల్ రాయ్ పని చేసాడు. అదే సమయంలో బిమల్ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికోసం రెండు డాకుమెంటరీ సినిమాలు తీసాడు కాని అవి లభ్యం కాకుండా పోయాయి. తర్వాత 19 5 6 లో ఆయన తీసిన ‘గౌతమ్ ది బుద్దా’ అనేక ప్రశంల్ని అందుకొంది. 194 4 లో బిమల్ రాయ్ తీసిన మొదటి పూర్తి నిడివి సినిమా ‘ ఉద యెర్ పాతెయ్ ‘ బెంగాల్ లో కల్ట్ సినిమాగా మిగిలింది. ఆ సినిమాలో బిమల్ రాయ్ చూపించిన కేమెర పనితనం బెంగాలీ వాసుల్ని అబ్బుర పరిచింది. ఆర్థికంగా కూడా గొప్ప విజయాన్ని సాధించింది.
 
40 వ దశాబ్ది చివర్లో యుద్ధం, దేశ విభజన నేపధ్యంలో అనేక మంది బెంగాలీ దర్శకులు బాంబే కు తరలి వెళ్ళిపోయారు. అదే క్రమంలో బిమల్ రాయ్ కూడా తన బృందాన్ని తీసుకొని బోంబే వెళ్ళాడు. అప్పటి ఆయన బృందంలో హ్రిషికేశ్ ముఖర్జీ ( ఎడిటర్), నబెందు ఘోష్ ( రచయిత), సలిల్ చౌదరి ( సంగీత దర్శకుడు), కమల్ బోస్( సినిమాటోగ్రాఫర్) ప్రధానంగా వున్నారు.
 
బాంబే లో తన మొదటి సినిమా గా 195 2 లో ‘ మా’ సినిమా నిర్మించాడు బిమల్ దా బాంబే టాకీస్ కోసం. తర్వాత తానే బిమల్ రాయ్ బిమల్ రాయ్ ప్రొడక్షన్స్ స్థాపించి దో భీగా జమీన్’ తీసాడు. అది భారతీయ సమాంతర వాస్తవవాద సినిమాకు ఆరంభంగా నిలిచింది. తర్వాత ప్రముఖ రచయిత శరత్ చంద్ర నవల ‘పరిణీత’ ను అదే పేరుతో సినిమాగా రూపొందించాడు. అశోక్ కుమార్, మీనా కుమారి లో ప్రాధాన్ పాత్రల్ని పోషించిన పరిణీత నవల రూపంతరీకరణలో గొప్ప సినిమాగా ప్రశంశించబడింది. ఇందులో మీనాకుమారి పాత్ర రూపొందిన తీరు ప్రేక్షకుల్ని విపరీతంగా ఆకటుకుంది. దాన్నే మళ్ళీ 2005 లో హిందీ లోనే తిరిగి తీసారు. బిమల్ రాయ్ పరిణీత రెండు ఫిలిం ఫేర్ అవార్డుల్ని అందుకుంది.
 
తర్వాత బిమల్ రాయ్ శరత్ చంద్ర మరో విజయవంతమయిన నవల ‘దేవదాస్’ తీసాడు. dileep కుమార్ ప్రధాన పాత్ర పోషించిన ఈ దేవదాస్ ఇప్పటివరకు వచ్చిన దేవదాస్ సినిమాల్లో ముఖ్యమయిన సినిమాగా చెప్పుకోవచ్చు. ఈ సినిమా తర్వాతే దిలీప్ కుమార్ కు విషాద హీరోగా గొప్ప పేరు వచ్చింది. అతకు ముందు బెంగాల్ లో బరువా సైగల్ ప్రధాన పాత్రధారిగా తీసిన దేవదాస్ ను దిలీప్ కుమార్ చూడొద్దని తనకు తానే కారక్టర్ ను అర్ధం చేసుకొని నటించాలని బిమల్ రాయ్ సూచించాడని దాని వల్లే తన నటన తన లాగా నిలిచిపోయిందని dileep చెప్పుకున్నాడు.
 
బిమల్ రాయ్ తీసిన ‘ బందిని’ ఒక సైకలాజికల్ సినిమా. కల్యాణి ఒక హత్యా నేరం పైన జైలు జీవితం గడుపుతూ వుంటుంది . ఆమె నేపధ్యంలో హత్య జరిగిన సందర్భం తెలుస్తుంది కల్యాణి ఒక గ్రామ పోస్ట్ మాస్టర్ కూతురు. ఆమె స్వంత్ర సమర యోదుడయిన బికాస్ తో ప్రేమలో పడుతుంది. బికాస్ తిరిగి వస్తానని గ్రామం విడిచి వెళ్ళిపోతాడు కాని తిరిగి రాదు. గ్రామంలో ఉండలేక కల్యాణి ఓ జానే వాలే హో సకేతో లౌటే ఆనా అని పాడుతూ పట్నం చేరుతుంది. అక్కడ ఒక మానసిక రోగికి సహాయకారిగా పనికి కుదుర్తుంది. aa రోగిని బికాస్ భార్య గా గుర్తిస్తుంది. ఇంతలో కల్యాణి తండ్రి నగరానికి వచ్చి ప్రమాదంలో చనిపోయాడని తెలుసుకున్న కల్యాణి తన అన్ని కష్టాలకూ బికాస్ భార్యే కారణమని తలపోస్తుంది. పర్యవసానంగా విషమిచ్చి ఆమెను చమేస్తుంది. తన నేరాన్ని అంగీకరించి కల్యాణి జైలుకు వెళ్తుంది. జైల్లో డాక్టర్ ఆమెను ప్రేమిస్తాడు కాని కల్యాణి అందుకు సిద్ధంగా వుండదు. జై లుంచి విడుఅలయిన కల్యాణి సోదూరంగా బోట్ లో వున్న బికాస్ ని కలుస్తుంది. ‘మై బందిని ప్రియాకా…మై సంఘినీ హూ సాజన్ కీ అన్న మాటలతో చిత్రం ముగుస్తుంది. బందిని లో బిమల్ రాయ్ ప్రతీకాత్మక చిత్రీకరణ ఆయనను గొప్ప భావుకుడిగానూ, దర్శకుడి గానూ నిలబెట్టింది. తర్వాత బిమల్ డా రూపొందించిన సుజాత సామాజిక సమస్య అయిన అస్పృశ్యత ను ఇతివృత్తంగా తీసుకొని నిర్మించింది. ఇక బిమల్ దా రూపొందించిన ‘మధుమతి’ అటు సంగీత పరంగానూ ఇటు చిత్రీకరణ పరంగానూ కొత్త దారులకు పాదులు వేసింది. మధుమతికి ప్రసిద్ద దర్శకుడు రిత్విక్ ఘటక్ స్క్రీన్ ప్లే రాసాడు. పునర్జన్మ భావనను ఆధారం చేసుకొని నిర్మించిన ఈ సినిమా సగీత పరంగా సలిల్ చౌదురీ కి గీత రచయితగా శైలేందర్ కి గొప్ప పేరు తెచ్చింది. అద్భుతమయిన పాటల పేటి గా ‘మధుమతి’ నిలిచిపోయింది.
 
బిమల్ రాయ్ ఇంకా బిరాజ్ బహు, యాహుదీ , పరఖ్, నాదర్ నిమాయ్, ప్రేం పాత్ర లాంటి సినిమాలు చేసాడు.
 
బిమల్ రాయ్ నిర్మాతగా పరివార్, కాబూలివాలా, అపరాధి కౌన్, ఉసనే కహాతా, బెనజీర్, లాంటి పలు సినిమాలు నిర్మించాడు.
నిజానికి బిమల్ రాయ్ ప్రభావం అటు హిందీ ప్రధాన స్రవంతి, ఇటు సమాంతర సినిమాల పైన కూడా వుందని చ్ఫెప్పుకోవచ్చు. గుల్జార్ లాంటి అనేక మంది రచయితలు, కళాకారులకు బిమల్ దా అవకాశాలు ఇచ్చి భారతీయ సినిమా మరింత పరిపుష్టం కావడానికి దోహదపడ్డారు.
 
ఆయన కేవలం 55 ఏళ్ల వయసులో కాన్సర్ తో 8 జూలై 19 65 లో ముంబై లో మరణించాడు.
 
భారతీయ సినిమా రంగంలో దర్శకుడిగా బిమల్ రాయ్ కొత్త పాదులు వేసాడు. సైలెంట్ మాస్టర్ గా పెరుతేచ్చుకొని చిరస్థాయిగా మిగిలిపోయాడు.
(PUBLISHED TODAY IN ‘SOPATHI’ of NAVA tELANGANA today)
SOPATHI-BIMAL ROYSOPATHI-BIMAL ROY 2

ADOOR GOPALAKRISHNAN

Posted on

కళాత్మక వాస్తవిక రూప శిల్పి  అదూర్ గోపాలకృష్ణన్

===========

          భారతీయ నవ్య సినిమా ప్రపంచంలో సత్యజిత్ రే తర్వాత అంత గా ప్రపంచ వ్యాప్త గౌరవాన్ని అనుడ్కున్న దర్శకుడు అదూర్ గోపాలకృష్ణన్. సినిమా ఒక పరికరం కాదు అది ఒక ఆలోచన, అభిప్రాయం, ఒక ఆవిష్కరణ అని విశ్వసించి సినిమా ద్వారా జనానికి సామాజిక వాస్తవిక అవగాహన ఆకలుగుతుందని అదూర్ సినిమాలు వివరిస్తాయి. అదూర్ గోపాలకృష్ణన్ అంతర్ముఖుడైన భావుకుడు. వాస్తవికతకు నిబద్దుదయిన దర్శకుడు. ఎప్పటికప్పుడు తనని తాను తెలుసుకుంటూ ఆవిష్కరించుకుంటూ దృశ్య మాధ్యమంలో ప్రకటిస్తూ వచ్చాడు అదూర్. ఒక రకంగా అదూర్ చిత్ర యాత్ర సమస్తం ఆయన విశ్వసించిన వాస్తవికతను ఆయన తన కోణంలో పూర్తిగా తనదయిన ప్రాంతీయ నేపధ్యంలోంచి చిత్రీకరిస్తూ పోయాడు. అందుకే అదూర్ కేవలం తన మాతృ భాష మలయాలంలోనే తన సినిమాలు తీసాడు తప్ప వేరే భాషలో నిర్మించే అవకాశాలు వచ్చినా అందుకు ముందుకు రాలేదు ఎందుకంటే తాను చేపాదలచుకున్నది తనకు తెలిసిన భాషలో చెప్పడమే సరయినదని విశ్వసించాడు. అదే పాటించాడు.

మీ సినిమా తలా రూపొందుతుందంటే కలగా మొదలయి, అక్షరంగా రూపుదిద్దుకొని పాత్రలుగా మారి సినిమా తయారవుతుందని అదూర్ ఒక చోట చెప్పుకున్నాడు. ప్రాంతీయ కోణంతో పాటు అదూర్ సినిమాల్లో మానసిక వాస్తవికత కూడా ప్రతిఫలిస్తూ వుంటుంది. ఆయన సినిమాల్లో స్త్రీ లది ప్రముఖమయిన పాత్ర. అట్లని aa పాత్రలు స్థ్రేఎ వాడ పాత్రలు మాత్రమే కాదు. మొత్తంగా కుటుంబాన్ని సమాజాన్ని నిభాయించుకునే స్త్రీ పాత్రలు ఆయనవి. అదూర్ గమనించిన కేరళ  మాతృ స్వామ్య లక్షణాలు ఆయన సినిమాల్లో ప్రతిధ్వనిస్తూ వుంటాయి. అదూర్ సాధారణంగా  తన సినిమాలకు తానే కథ కథనాలు సమకూర్చుకుంటాడు. ఆయన తీసిన ‘ మధిలుకల్ ‘ (వైకం మొహమ్మద్ భషీర్), విదేయన్ ( పాల్ జక్కరియా) ల కథల ఆధారంగా తీసాడు. తను సినిమా నిర్మాణం మొదలు పెట్టింతర్వాత మరే ఆలోచన తనలో చొరబడనీయకుండా మొదటి ప్రింట్ పూ ర్తి అయేంతవరకు దీక్షగా కోన సాగుతాడు.

తన నాలుగు దశాబ్దాల చలన చిత్ర జీవితంలో 12 కథాత్మక సినిమాలు రూపొందించిన అదూర్ అనేక డాకుమెంటరీ సినిమాలు తీసాడు. తన సినిమాల్లో ప్రతి వివరాన్నిపూర్హి గా తన సంతృప్తి మేరకే తీసుకునే అదూర్ తన సినిమాల్లో నటులు సెచ్చ తీసుజోవదాన్ని అంగీకరించరు. సినిమాల్లో నటులు నాటకాల్లోలాగా ప్రేక్షకులకోసం నటించడం లేదని  వారు దర్శకుడికోసం దర్శకుడి ఆశించినట్టుగా దర్శకుడి సంతృప్తి మేరకు నటించాలని అంటారు. పాత్రల్ని సృష్టించి కథ మేరకు ఆవిష్కరింప చేసే పని దర్శకుడిదే కనుక నటులు పాత్రల్ని ఇంప్రోవైస్ చేయడాన్ని సమంజసం కాదంటారు. అంతే కాదు అదూర్ నటీనటులకు పాత్రల వివరాలు మాటలు సీన్లు సెట్లోకి  వచ్చింతర్వాతే ఇవ్వాలంటాడు. ఆతర్వాతే రిహార్సల్ తర్వాత షూట్ అంటాడాయన. అట్లా సినిమాలకు సంభందించి తనదైన ప్రత్యేక ఒరవడిని సృష్టించాదాయన. అందుకే దర్శకుడి దృక్కోణాన్ని తెరపైకి ఎక్కించి ప్రపంచ వ్యాప్త ఖ్యాతిని సంపాదించాడు.

మలయాళీ చలన చిత్ర రంగంలో అప్పటిదాకా ఉన్న నాటకీయత దాబికాల్ని తోసిరాజని అద్దోర్ గోపాలకృష్ణన్ తన మొట్టమొదటి సినిమా ‘స్వయంవరం’ తో నూతన ఒరవడిని మొదలుపెట్టాడు. జూలై 3 1941 న జన్మించిన అదూర్ గోపాలకృష్ణన్ కుటుంబం కథాకళి నేపధ్యం వున్న కుటుంబం కావడం తో చిన్ననాటినుండే నాటకాలు ప్రదర్శనలతో ఆయన జీవితం ప్రారంభమయంది. కథాకళి లో వున్న సంగీత ఒరవడి, శారీరక సంజ్ఞలు అదూర్ని అమితంగా ప్రభావితం చేసాయి. 8 ఏళ్ల వయసులోనే వేదికలెక్కి ప్రదర్శనలిచ్చారు. డిగ్రీ చదువు పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత తమిళ నాడు లోని దిండిగల్ లో ఉద్యోగం చేసాడు.తర్వాత పూనా లోని ఫిలిం ఇన్స్టిట్యుట్ లో స్క్రీన్ప్లే, డైరక్షన్ లలో డిప్లొమా  పొందాడు. తర్వాత త్రివేండ్రం వచ్చి కొంత మంది మిత్రులతో కలిసి రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి ఫిలిం సొసైటీ ‘చిత్రలేఖ’ స్థాపించాడు. తర్వాత సినిమా నిర్మాణం కోసం ‘చిత్రలేఖ ఫిలిం కొ ఆపరేటివ్ ‘ ను ఆరంభించాడు. తాము కొంత చిత్రలేఖ సంస్థ కొంత నేషనల్ ఫిలిం ఫైనాన్స్ సంస్థ నుంచి కొత్త అప్పు తీసుకొని 1972 లో ‘స్వయంవరం’ తీసాడు. నూతన జీవితాన్ని ఆరంభించాలనే ఓ జంట ఎదుర్కొనే అడ్డంకులు ఒడిదొడుకులు ప్రధాన అంశంగా వుంటుందీ చిత్రంలో కాని aa నేపధ్యంలో అదూర్ ఆకాలం నాటి సామాజిక ఆర్ధిక అంశాల పైన ఒక స్టేట్మెంట్ లాగా ఈ సినిమా రూపొందించాడు. అత్యంత వాస్తవిక ధోరణిలో చిత్రీకరించబడి ప్రపంచవ్యాప్తంగా మన్ననలు అందుకుంది. నిజానికి విడులయిన మొదటి రోజుల్లో ప్రేక్షకులు రాక ఆర్థికంగా వైఫల్యాన్ని ఎదుర్కొంది. కాని ఎప్పుడయితే జాతీయ స్థాయి అవార్డులు గెలుచుకొందో దాన్ని మళ్ళీ రెలీస్ చేయడంతో జనం దృష్టిని ఆకర్షించి గొప్ప విజయాన్ని సాధించింది. తర్వాత అద్దోర్ తీసిన సినిమా ‘ కోడియాట్టం’. ఇందులో ఒక వ్యక్తి అమాయక ఏదీ పట్టించుకోని వ్యక్తి నుండి ఒక సంపూర్ణ వ్యక్తిత్వం కల మనిషిగా ఎదిగిన క్రమాన్ని ఈ సినిమా ఆవిష్కరిస్తుంది. సినిమా మొత్తం కేరళ ఆలయాల్లో జరిగే పండుగలా జరుగుతుంది. కోడియాట్టం ప్రధాన పాత్ర దారి గోపికి ఈ సినిమా గొప్ప పేరును తెచ్చి పెట్టడంతో పాటు అనేక అవార్డులు సాధించింది. తర్వాత అదూర్ తీసిన ‘ఎలిపత్తాయం’  

అద్దోర్ సినీ రంగ జీవితంలో గొప్ప సినిమా గా ఎంచబడింది. ఇది కేరళ లోని ఫ్యూడల్ వ్యవస్థను అత్యంత వాస్తవికంగా ఆవిష్కరించి. బ్రిటిష్ ఫిలిం ఇన్స్టిట్యుట్ అవార్డును గెలుచుకొంది. ఇఅ అదూర్ ‘ ముఖాముఖం’ ఒక కమ్యునిస్టు కార్యకర్త జీవితం పైన నిర్మించబడి గెలుపు ఓటముల సంక్షోభాల్ని ఆవిష్కరించింది. ఇక ‘ అనంతరం’ అదూర్ స్వీయ జీవిత కథాత్మక సినిమా గా చెప్పుకుంటారు. నిర్మాణ సరళి లో మొదట  మోనోలోగ్ గా ప్రారంభమయి కోన సాగుతుంది. వాస్తవం, కల ల మధ్య ఊగిసలాడే జేవితాన్ని అనంతరం అద్భుతంగా చిత్రిస్తుంది.

తర్వాత వైకం బషీర్ కథ ఆధారంగా ‘ మథిలుకల్ ‘ తీసాడు. ఇది కూడా చిత్రీకరనలోవిలక్షనతు సంతరించుకుంది. స్వాతంత్ర పోరాట కాలంలో బషీర్ అనుభవించిన జైలు జీవితాన్ని మథిలుకల్ చిత్రించింది. ఆరాట కాలంలో బషీర్ను జైల్లో వేస్తారు. జైలు గోడకి అవతల మహిళా జైలులో వున్న నారాయని తో మాట కలుస్తుంది. గోడకు చెరో పక్క వున్న a ఇద్దరి నడుమా స్నేహం కుదుర్తుంది. ఒకరిని ఒకరు చూసుకునే అవకాశం లేదు కాని కాని మాటలు కలుపుతాయి చిత్రీకరణ గొప్పగా సాగుతుంది. ఇద్దరూ బయట ఆసుపత్రిలో కలుసుకోవాలనుకుంటారు కాని వీలు కాదు. ఇందులో మమ్ముట్టీ అద్భుతంగా నటించాడు. జాతీయ ఉత్తమ నటుడి అవార్డును అందుకున్నాడు. తర్వాత అదూర్ విదేయన్, కథాపురుషన్ తీసాడు. ఇవి రెండూ కేరళలో కొంత వివాదాస్పదమయ్యాయి. విదేయన్ రచయిత పాల్ జక్కరియా తన కథకు అదూర్ న్యాయం చేయలేదని హిందూత్వాన్ని జోడించి నవలకు యదార్థ రూపం ఇవలేక పోయాడని అనడంతో వివాదం చెలరేగింది. దానికి జవాబుగా అదూర్ ఇట్లా అన్నాడు ‘ సాహిత్య పఠ నం వ్యక్తిగత అనుభవం అదే సినిమా సామూహిక అనుభవం కాబట్టి సినిమా రూపాన్తరీకరణ నవల లాగే ఉండాలనుకోవడం సమంజసం కాదు’. తర్వాత అదూర్ తీసిన కథాపురుషన్ స్వీయ కథాత్మక సినిమా గా నిలిచింది. ఇది కేవలం సినిమాఎన్ కాకుండా 40 నుంచి 80 దాక కథానాయకుడి చరిత్రగా తెరకెక్కింది కాని అది కేవలం అతని జీవితమే కాకుండా అయా కాలాలకు సంభంచిన సామాజిక చరిత్రను సైతం చిత్రించింది. ముఖ్యంగా ఆయా కాళాల దృక్పథాల ప్రభావాల్ని ప్రతిహావంతంగా చూపించింది.

ఇక అదూర్ తీసిన ముఖాముఖం కూడా కొంత వివాదాన్నే లేవనేత్త్తింది ఇది కేరళలో కమ్యునిస్టుల వైఫల్యాల్ని చూపించిం ది. దాంతో ముఖాముఖం కమ్యునిస్టుల వ్యతిరేక చిత్రం గా ఆరోపించబడింది. ఇందులో ప్రధాన పాత్రదారికి నత్తి పెట్టడంతో సూచన ప్రాయంగా ఒక నాయకుడిని ప్రతిబింబించి వివాదం ఎక్కువయింది.

తర్వాత అదూర్ ‘ నాలు పెలుంగల్ ‘ తీసాడు. ఇది తగజి శివ శంకర పిల్లి రాసిన నాలు కట్ర్హల్ని జోడించి నిర్మించాడు. స్త్రీల పాత్రల్ని ఆవిష్కరిస్తూ తీసిన ఈ సినిమా నాలుగు కథల సమ్మేళనంగా వుంది. తర్వాత అదూర్ పెన్న్యం నిర్మించాడు. ఇట్లా ఆయన నిర్మించిన సినిమాలు అంతర్జాతీయంగా ఎంతో పేరు గడించి సొంత గొంతును పలికించి నిలబెట్టాయి.

ఫీచర్ films తో పాటు అదూర్ అనేక డాక్యుమెంటరీ సినిమాలు తీసాడు. కాలమండలం గోపి లాంటి కథాకళి కలాకారు డి పైన ఆయన తీసిన డాక్యుమెంటరీ లు సాదికరికమయినవిగా పెరుతేచ్చుకున్నాయి.

 మానవీయ విలువల్ని ఆవిష్కరిస్తూ కళాత్మక వాస్తవికతకు తోడు మానసిక వాస్తవికతను తెరపై నిజాయితీగా చిత్రిస్తూ ముందుకు సాగుతున్న అదూర్ గోపాలకృష్ణన్ భారతీయ సినిమాకు అందించిన ఆణిముత్యాల్లాంటి సినిమాలు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి ఆయన ఖ్యాతి కూడా చిరస్థాయిగా నిలుస్తుంది.

-వారాల ఆనంద్  

manam= adoor

ఆయన చరణాలు ఎక్కుపెట్టిన ఆయుధాలు

Posted on Updated on

రావికంటి రామయ్య 

                మన రాష్ట్రం, మన భాష, మన సాహిత్యం అన్న నినాదంతో  తెలంగాణ సాహితీ వేత్తలకు పెద్ద పీట వేసి తెలుగు సాహితీ క్షేత్రం లో తెలంగాణ సాహితీ వేత్తల ప్రతిభా విశేషాలు తెరపైకి  వచ్చిన సందర్భమిది.   ఆ క్రమంలో మరుగున పడ్డ కవులూ రచయితలూ వెలుగులోకి వచ్చి తెలుగు సాహిత్యంలో తెలంగాణ పాలు ఎంత?    తెలుగు సాహిత్య అభివృధ్ధికి తెలంగాణ సాహిత్యం  చేసిన దోహదం ఎంత అన్నది నిర్ధారించుకుంటున్న  సమయమిది.  ఈ నేపధ్యంలో తెలుగు  సాహిత్యానికి కరీంనగర్  జిల్లా అందించిన సాహిత్యం, aa ప్రాంత  సాహిత్యకారులు అందించిన సాహిత్యం తక్కువేమీ కాదు. అటు ప్రాచీన సాహిత్య ఒరవడిలో సాగిన పద్య సాహిత్య సృజనలో నయినా ఇటు ఆధునిక సాహిత్య ప్రక్రియల్లో నయినా కరీంనగర్ జిల్లా పాత్ర గణనీయమయింది.  అందులో మంథని ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన సాహిత్యం విశిష్టమయిన డి గా చెప్పుకోవచ్చు. సనాతన బ్రాహ్మణ కుటుంబాల నేపధ్యం వున్న ప్రాంతమయిన మంథని గోదావరి నదీ తీరం కావడం ఆ ప్రాంతానికి బలం. శాస్త్రీయ సంగీతానికీ సాహిత్యానికి కూడా మంథని వేదికగా నిలిచింది.

               ఆ క్రమంలో మంథని నుంచి  స్మరించుకోవాల్సిన కవి రావికంటి రామయ్య. సమైక్య రాష్ట్రంలో ఏనాడూ ఎలాంటి గుర్తింపునకూ నోచుకోని  రావికంటి రామయ్య రచనని తెలంగాణ రాష్ట్రంలో తొలిసారిగా ఏడవ తరగతి పాఠ్య పుస్తకంలో మూడవ పాఠం లో పొందుపరిచారు. మంథని కవికి అందిన అపురూప గౌరవమది.

              తెలంగాణలో ఓ మారు మూల గోదావరి నది వుడ్డున వున్న గ్రామం మంథని. అదే గ్రామానికి మంత్రకూటమి ఆన్న పెరూ వున్నది. మంథని సనాతన సంస్కృతికి, సాహితీ సాంస్కృతిక  అంశాలకు ప్రసిద్ది. అలాంటి గ్రామంలో ప్రగతి శీలతకు, ఆధునిక భావాలకు ప్రతినిధి గా నిలిచిన విస్మృత కవి రావికంటి రామయ్య.    శతకాలు, గేయాలు, గొల్ల సుద్దులు, ఏకాంకికలు, బుర్రకథలు ఇలా ఒకటేమిటి అనేక సాహితి ప్రక్రియల్లో రచనలు చేసిన విశిష్ట మయిన కవి ఆయన.  నిత్యం సమాజం లో జరుగుతున్న అనేక విషయాలపయిన స్పందించి, ఆందోళన చెంది, ఎంతో ఆవేదనతో సూటిగా నిర్మొహమాటంగా  వాస్తవాల్ని ఆవిష్కరిస్తూ రచనలు చేశారు.

 ‘ కల్ల గాదు రావికంటి మాట’ అన్న మకుటం తో ఆయన రాసిన రచనలు విశేషంగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. 

  ‘బాధ జెంద గోవు పాలనే ఇచ్చు

ముక్కలయిన చెరుకు చెక్కరిచ్చు

అట్టి గుణము నరుల కలవడే డెప్పుడో

కల్ల గాదు రావికంటి మాట

 అంటూ వర్తమాన సమాజంలో మనుషుల్లో స్వార్థం, అవినీతి లాంటి లక్షణాలు పెరిగిపోతున్న వాస్తవాన్ని రావికంటి రామయ్య తన పద్యం లో చెప్పాడు. నలిగి పోతూ కూడా గోవు, చేరకు పాలనూ తీపి నీ  ఇస్తాయి అలాంటి సద్గుణం మనిషికి ఎప్పుడు కలుగుతుందో అనే ఆయన ఆవేదన చెందుతాడు.

‘విలువలు మరిచిపోయి విహరించుటెన్నాళ్లు,

కల్తీ రహిత జగము కంపించుటెన్నడో

దైవమయిన నేడు డబ్బుకు దాసుడే

మనుషుల్లో మానవీయ విలువలు మృగ్యమయి పోతున్నాయని, వస్తువుల్లోనూ మనుషుల మనసుల్లోనూ కల్తీ పెరిగి పోతున్నదని, చివరికి దేవుడు కూడా డబ్బుకు దాసోహమయి పోతున్నాడని ఆయన నిర్మొహమాటంగా తన అభిప్రాయాల్ని కవితల్లో రాశాడు. ఆయన రాసిన అనేక చరణాలు సూటిగా ఎక్కు పెట్టిన ఆయుధాల్లా మన ముందు నిలబడతాయి.

      తెలుగు సాహితీ రంగంలో శతకాలు అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన ప్రక్రియ, ఇవ్వాళ కూడా తెలంగాణ లోని ప్రతి గ్రామంలోనూ శతకాలు రాసిన కవులు మనకు కనిపిస్తారు. వాటిల్లో అధిక శాతం ఆధునిక సామాజిక అంశాల్ని తీసుకుని రాసినవి కనిపించడం తెలంగాణ కవుల చైతన్యానికి ప్రతీకగా చెప్పు కోవచ్చు. అట్లా ఉత్తమ భావాలతో సామాజిక అంశాలతో  

శతక రచన చేసిన గొప్ప కవి రావికంటి రామయ్య. ఆయన రచనల్లో నగ్న సత్యాలు, గీతామృతం, వరద గోదావరి, వాసవి గీత, శ్రీ గౌతమేశ్వరా శతకం , నల్లాల భాగోతం, రామ గుండం రాత్రిగండం , గొల్లసుద్దులు లాంటివి ప్రముఖ మయినవి.  రామయ్య గారి ‘నగ్న సత్యాలు” శతకం వర్తమాన సామాజిక దర్పణం. ఈ శతకం లోని పద్యాలు వేటికవే సమగ్రమయినవి , అందమయినవి, ఆకట్టుకునేవి. సమాజంలోని లోపాల్ని ఎత్తి చూపి వాటిపై కవి కొరడా జలిపించిన తీరు గొప్పగా వుంటుంది.  ఇందులో విద్యార్థులు, పాఠశాలలు, బస్సులు, రైళ్లు, క్యూలు, ఓట్లు వంటి అనెక అంశాల్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తూ వాటిల్లోని వాస్తవాల్ని మన కళ్ళముందుంచుతాడు రామయ్య.

        ‘ కల్ల  గాదు  రావికంటి మాట’ అన్న మకుటంతో రాసిన నగ్న సత్యాలు రచన లో 108 పద్యాలతో పాటు ‘ సారా శూర సంహారం’ కూడా చేర్చారు. ఆటవెలదిలో సాగిన ఈ పద్యాలల్లో ఆలతి ఆలతి మాటలే కనిపిస్తాయి. పదాడంబరం మచ్చుకయినా కనిపించదు.  ఆయన రాసిన గౌతమేశ్వర శతకం గోదావరి ఒడ్డున మంథని లోని గౌతమేశ్వరును గురించి రాసింది కాగా ‘నల్లాల భాగోతం’, ‘ రామ గుండం రాత్రి గండం ‘ లాంటి రచనలు సామాజికాంశాల పైన రాసినవే.

       అవే కాకుండా ఆ యా సందర్భాలల్లో రామయ్య రాసిన కవితలు తెలంగాణ ఉనికిని తెలంగాణాకు సమైక్య రాష్ట్రంలో జరిగిన అన్యాయాల్నీ వివరిస్తూనే వలస వాదుల దాష్టీకాన్ని ఎండగట్టాడు.

    2003లో గోదావరికి పుష్కరాలు వచ్చినప్పుడు

‘ఒక్క రాజమండ్రి కేన పుష్కరాలు

తక్కిన క్షేత్రాలన్నీ నిష్ఫలాలా ?

ధర్మపురి ,మంథెన్న, కాళేశ్వరం

పంచవటి పర్ణశాల భద్రాచలం,

ఎన్నో క్షేత్రాలున్నవి ఎంలాభం

అడ్డు కొనేటి  వాడేడి అడిగేటి  వాడేడి ?’

లాంటి తన రచనల ద్వారా నిలదీసిన కవి రావికంటి రామయ్య. ఆయనకు  ‘మంత్రకూట వేమన’ అన్న బిరుదూ  వుంది. అంతే కాదు కవిరత్న, ఆర్.ఎం.పి.9 రెడీ మేడ్ పోయేట్) అన్న బిరుదులూ వున్నాయి.

                 1936 లో జూన్ 17 న జన్మించి నలభయి ఏండ్ల పాటు ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసిన రావికంటి రామయ్య జీవితంలో అధ్యాపకత్వం సాహిత్యం అంతఃర్ భాగ మయి పోయాయి.  మంథని నుండి సాహిత్యంలో ఎదిగిన అనేక మంది కవులకూ రచయితలకూ ఆయన స్పూర్తి నిచ్చిన వాడు. ఎప్పుడు ఎక్కడ కవిసమ్మేళన మయినా రావికంటి రామయ్య పఠనం లేకుండా ముగిసేది కాదు. అత్యంత సీదా సాద  జీవితాన్ని గడిపిన రావికంటి రామయ్య ఆలతి ఆలతి పదాల్లో రాసిన రచనలు సామాన్యుడికి కూడా అర్థంయి మనస్సుకు హత్తుకునే విధంగా వుంటాయి. తెలుగుతో పాటు ఉర్దూలో కూడా మంచి ప్రవేశమున్న ఆయన పిల్లల్లో పిల్లవాడిగా, కవుల్లో కవిగా సులభంగా కలిసి పోయి  అందరితో ఆత్మీయంగా మెలిగే వాడు. ఆయన 30-3-2009 లో పరమ పదించారు.

           సులభ శైలి లో రాసి  మన్ననలు పొందిన రావికంటి రామయ్య రచన లు ఇన్నేళ్లకు స్వతంత్ర తెలంగాణలో వెలుగు చూడడం పాఠ్య పుస్తకాల్లో  చోటు లభించడం గొప్ప గౌరవంగా భావించాలి.

        అంతేకాదు కవుల్ని గౌరవించుకునే పద్దతిలో కరీంనగర్ ప్రాంతానికి ఒక విశిష్టత వుంది. ఇక్కడ కవుల్ని కేవలం సభలతో అవార్డులతో మాత్రమే గుర్హుంచు కోకుండా పలువురు కవులకు విగ్రహాలు నెలకొల్పి చిరస్థాయిగా వారిని స్మరించుకునే సాంప్రదాయం వుంది. aa క్రమంలో జగిత్యాల లో అలిశేట్టి ప్రభాకర్ విగ్రహం, గుండారెడ్డిపల్లె లో వరకవి సిద్దప్ప విగ్రహం, కరీంనగర్లో ముద్దసాని రాం రెడ్డి విగ్రహం, జగిత్యాల రాఘవపట్టణం లో రామసింహ కవి విగ్రహం ఏర్పాటు చేసారు. ఇట్లా కవులకు సాహితీకారులకు విగ్రహాలు పెట్టిన సంస్కృతి అతి కొద్దిప్రాంతాల్లో చూస్తాం. అదే క్రమంలో మంథని వాసులు రావికంటి రామయ్య గారి విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ప్రధానమయిన కూడలిలో ఆయన స్మృతిగా ఏర్పాటవుతున్న విగ్రహం ఓ గొప్ప కవికి అందుతున్న విశిష్టమయిన గౌరవంగా చెప్పుకోవాలి.

       మన కవుల్ని కళాకారుల్ని మనం గౌరవించుకునే సంస్కృతిని కొనసాగిస్తున్న మంథని వాసుల్ని విగ్రహ ప్రతిష్ట కమిటీని హృదయపూర్వకంగా అభినందించాలి.

     మంత్రకూట వేమనగా ప్రసిద్దిచెందిన రావికంటి రామయ్య గారి సృజనకు, స్మృతికి తల వంచి నివాళి అర్పిస్తున్నాను.  

-వారాల ఆనంద్  

Layout 1Layout 1Layout 1